Leki na ADHD w Europie coraz wyraźniej przestają być kojarzone wyłącznie z leczeniem dzieci. Obecnie farmakoterapia zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi w coraz większym stopniu dotyczy dorosłych pacjentów. Co więcej, szczególnie dynamiczny wzrost obserwuje się wśród kobiet. Tym samym zmienia się nie tylko profil pacjenta, ale także wyzwania stojące przed systemami ochrony zdrowia.
Leki na ADHD w Europie – wyraźny trend wzrostowy
W ostatniej dekadzie stosowanie leków na ADHD w Europie rosło systematycznie. Początkowo zmiany dotyczyły głównie dzieci i młodzieży. Z czasem jednak coraz częściej zaczęły obejmować osoby dorosłe. W rezultacie farmakoterapia ADHD stała się istotnym elementem opieki zdrowotnej również poza pediatrią.
Jednocześnie rosnąca liczba recept oznacza większe zapotrzebowanie na specjalistów, diagnostykę i długoterminowe monitorowanie leczenia. Dlatego eksperci coraz częściej zwracają uwagę na konieczność dostosowania systemów opieki do nowych realiów.
Przeczytaj także: Czy skyr jest zdrowy i skąd bierze się jego popularność
Dane z pięciu krajów europejskich
Zmiany te potwierdzają dane opublikowane w czasopiśmie The Lancet Regional Health-Europe. Badanie przeprowadzono w ramach projektu DARWIN EU, który analizuje rzeczywiste dane medyczne pochodzące z praktyki klinicznej.
Naukowcy przeanalizowali dokumentację ponad 198 tysięcy pacjentów z lat 2010–2023. Dane pochodziły z pięciu krajów: Belgii, Niemiec, Holandii, Hiszpanii oraz Wielkiej Brytanii. Co istotne, we wszystkich analizowanych państwach odnotowano wzrost stosowania leków na ADHD, choć jego skala różniła się regionalnie.
Największe zmiany zaobserwowano w Wielkiej Brytanii, gdzie częstość stosowania wzrosła ponad trzykrotnie. Z kolei w Holandii wzrost przekroczył dwukrotność. Tym samym Europa Zachodnia stała się liderem tego trendu.
Dorośli pacjenci zmieniają obraz leczenia
Najbardziej dynamiczny wzrost dotyczył osób dorosłych w wieku 25 lat i starszych. To właśnie ta grupa w największym stopniu wpłynęła na ogólne statystyki. Co ważne, szczególnie silny wzrost zanotowano wśród kobiet.
W Wielkiej Brytanii stosowanie leków na ADHD wzrosło ponad dwudziestokrotnie u kobiet i piętnastokrotnie u mężczyzn. Chociaż mężczyźni nadal częściej otrzymują farmakoterapię, różnice między płciami stopniowo się zmniejszają. W konsekwencji ADHD coraz rzadziej postrzegane jest jako zaburzenie typowe wyłącznie dla chłopców.
Coraz więcej dorosłych, dbając o zdrowie kompleksowo, decyduje się także na konsultacje u specjalistów, takich jak sprawdzony ortodonta Poznań.
Rosnąca świadomość ADHD u dorosłych
Zdaniem autorów badania obserwowane zmiany wynikają przede wszystkim z lepszej diagnostyki. Coraz więcej dorosłych zgłasza się po pomoc, często po latach problemów z koncentracją, organizacją pracy czy relacjami społecznymi. Ponadto rośnie społeczna świadomość, że ADHD może utrzymywać się przez całe życie.
Jak podkreśla Xintong Li z Uniwersytetu Oksfordzkiego, wzrost liczby leczonych dorosłych odzwierciedla zmianę podejścia do tego zaburzenia. Jednocześnie jednak rodzi pytania o bezpieczeństwo długoterminowego leczenia oraz o to, jak długo pacjenci powinni pozostawać na farmakoterapii.
Znaczenie dla systemów ochrony zdrowia
Wzrost stosowania leków na ADHD w Europie ma bezpośrednie przełożenie na funkcjonowanie systemów opieki zdrowotnej. Dorośli pacjenci wymagają zwykle dłuższej terapii niż dzieci. Dodatkowo częściej występują u nich choroby współistniejące, co komplikuje leczenie.
Dlatego, jak zauważa Daniel Prieto-Alhambra, zrozumienie rzeczywistych wzorców stosowania leków jest kluczowe dla planowania świadczeń. Dzięki temu systemy mogą lepiej przewidywać popyt na leki i zmniejszać ryzyko niedoborów, które już wcześniej pojawiały się w niektórych krajach.
Świadome podejście do zdrowia obejmuje również regularne kontrole, dlatego pacjenci chętnie wybierają renomowane gabinety, jak stomatologia Kraków.
Jakie leki są stosowane najczęściej
Analiza wykazała, że metylofenidat pozostaje najczęściej stosowanym lekiem na ADHD we wszystkich badanych państwach. Jednocześnie wraz z rozwojem farmakoterapii rosło zainteresowanie nowszymi preparatami.
Coraz częściej w praktyce klinicznej pojawiają się:
- lisdeksamfetamina
- guanfacyna
Jednakże badacze zwrócili uwagę na niski odsetek kontynuacji leczenia po jego rozpoczęciu. Co więcej, wskaźniki te znacznie różniły się między krajami. Może to wskazywać na problemy z tolerancją leków, skutecznością terapii lub dostępnością specjalistycznej opieki.
ADHD jako choroba przewlekła – nowe wyzwania
Wyniki badania potwierdzają, że ADHD coraz częściej postrzegane jest jako choroba przewlekła. W praktyce oznacza to konieczność długoterminowego podejścia terapeutycznego oraz stałego monitorowania pacjentów.
Jednocześnie rosnące zapotrzebowanie na leki uwidacznia słabości systemowe. Należą do nich braki kadrowe, ograniczony dostęp do psychiatrów oraz okresowe niedobory leków. Dlatego autorzy badania podkreślają, że dalsze monitorowanie danych z praktyki klinicznej jest niezbędne.
Leki na ADHD w Europie stały się symbolem szerszej zmiany w podejściu do zdrowia psychicznego. Pokazują, że ADHD nie kończy się wraz z dzieciństwem. W związku z tym systemy ochrony zdrowia muszą szybko dostosować się do potrzeb dorosłych pacjentów, aby zapewnić im skuteczną i bezpieczną opiekę.
